Mövzunu “vergiler.az”a vergi mütəxəssisi Meyxanım Ələkbərova şərh edir.

Bəzi hallarda müəssisələr mal təqdim etdikləri vergi ödəyicisindən borc vəsaitlər də ala bilirlər. Bu prosesin rəsmiləşdirilməsi, vergilərin nə vaxt və necə hesablanması kimi məqamları aydınlaşdırmağa çalışacağıq.

Müəssisə mallar (işlər, xidmətlər) təqdim etdiyi şirkətlərdən eyni zamanda borc aldığı hallarda, ƏDV bəyannaməsinin tərtibi zamanı Vergi Məcəlləsinin 166.4-cü maddəsinin tələblərinə riayət olunmasına diqqət etməlidir. Həmin maddəyə əsasən, mallar (işlər, xidmətlər) təqdim edildikdən sonra verilmiş borclar üzrə (kredit təşkilatları və bank əməliyyatları aparan şəxslər tərəfindən verilmiş borclar istisna olmaqla) vergi tutulan əməliyyatın vaxtı borcun verildiyi tarixdir.

Misal 1: İyul ayında “AA” MMC “BB” MMC-yə 10.000 manat dəyərində mal (iş, xidmət) təqdim edib və nəticədə 10.000 manat alacağı (debitor borcu) yaranıb. Avqust ayında “AA” MMC eyni şirkətdən 20.000 manat borc alıb. Vergi Məcəlləsinin 166.4.1-ci maddəsinə əsasən, “AA” MMC-nin 10.000 manat alacağı təqdirdə, malın (işin, xidmətin) ödənişini tələb etmək əvəzinə qarşı tərəfdən borc alması vergitutulan əməliyyat kimi qiymətləndirilir. Bu halda, avqust ayının ƏDV hesabatında 10.000 manat daxilolma da qeyd edilərək ona görə 1.800 manat ƏDV hesablanmalıdır. Əgər sentyabr ayında 10.000 manat debitor borc məbləği “BB” MMC tərəfindən ödənilərsə, bu məbləğ artıq avqust ayında daxilolmada yazılaraq bəyan olunduğu üçün 2-ci dəfə bəyan edilməyəcək. Sentyabr ayında daxilolma üzrə kameral uyğunsuzluq məktubu daxil olarsa, Vergi Məcəlləsinin 166.4.1-ci maddəsinə istinad edilməklə izahat təqdim olunmalıdır.

Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə əsasən, mallar (işlər, xidmətlər) təqdim edilənədək verilmiş borclar üzrə (kredit təşkilatları və bank əməliyyatları aparan şəxslər tərəfindən verilmiş borclar istisna olmaqla) vergi tutulan əməliyyatın vaxtı malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edildiyi tarixdir.

Misal 2: İyul ayında “AA” MMC “BB” MMC-dən 20.000 manat borc alıb. Həmin tarixdə “AA” MMC-nin “BB” MMC-dən hər hansı alacağı (debitoru) olmayıb. Avqust ayında “AA” MMC “BB” MMC-yə 10.000 manat dəyərində mal (iş, xidmət) təqdim edib. Həmin malın (işin, xidmətin) dəyərinin avqustda “BB” MMC tərəfindən ödənilməməsinə baxmayaraq, Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə əsasən, 10.000 manat avqust ayının ƏDV hesabatında daxilolmada qeyd edilərək 1.800 manat ƏDV hesablanmalıdır. Əgər sentyabr ayında 10.000 manat debitor borc “BB” MMC tərəfindən ödənilərsə, artıq 10.000 manat avqust ayında daxilolmada yazılaraq bəyan edildiyi üçün ikinci dəfə bəyan edilməyəcək. Sentyabr ayında daxilolma ilə bağlı kameral uyğunsuzluq məktubu daxil olarsa, Vergi Məcəlləsinin 166.4.2-ci maddəsinə istinad edilməklə cavab verilməlidir.