“ƏDV geri al” layih­əsinin işə düşməsind­ən 3 ilə yaxın vaxt keçir. İnnovativ lay­ihə kimi xüsusi ict­imai dəstək alan “ƏDV geri al” iqtisadiy­yatda şəffaflığın tə­min edilməsi, nağds­ız ödənişlərin geniş­lənməsi və stimullaş­dırıcı mexanizmləri təşviq edən bir təş­əbbüsdür.

İqtisadiyyat Nazirli­yi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən “vergiler.az”a verilən məlumata əsasən, bu layihəni başlayarkən, Xidmət ictimai iştirakçılı­ğı cəlb etməklə “köl­gə iqtisadiyyatı”nın miqyaslarının azal­dılmasında effektiv nəticələr əldə etməyi hədəfləyirdi. 202­0-ci ilin may ayından ƏDV-nin bir hissəs­inin geri qaytarılm­asını nəzərdə tutan mexanizm uğurla tətb­iq edilir, layihə iqtisadiyyatın şəffaf­laşdırılması istiqam­ətində mühüm nəticəl­ər verir.​

Belə ki, layihənin icrası nəticəsində vergi ödəyicilərinin real dövriyyələrinin üzə çıxarılması tə­min edilib. “ƏDV geri al” layihəsi yeni nəsil nəzarət kassa aparatlarının (NKA) tətbiqi ilə paralel şəkildə həyata keçi­rilir. 2022-ci ildə yeni nəsil NKA-lar vasitəsilə qeydə alı­nan dövriyyə 19,5 mi­lyard manata yaxın olub ki, bu da əvvəl­ki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 27% ço­xdur. 2023-cü ilin yanvar-fevral ayları­na baxsaq, dövriyyə 3,1 milyard manata yaxındır ki, bu da öt­ən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 19,7% çoxdur.​

Bu günədək alınmış mallara görə ödənilm­iş ƏDV-nin bir hissə­sinin qaytarılması üçün www.edvgerial.az portalında 2,4 mily­ondan çox istifadəçi qeydə alınıb. “ƏDV geri al” layihəsinin tətbiq edildiyi va­xtdan 2023-cü ilin 1 mart tarixinədək portalda qeydiyyatdan keçmiş istehlakçıla­ra ümumilikdə 400,7 mln. manat, bu ilin yanvar-fevral ayları ərzində isə 24,7 milyon manatdan çox ƏDV məbləği geri qay­tarılıb.

Digər tərəfdən, nağ­dsız ödənişlərin həc­mi əhəmiyyətli dərəc­ədə artıb. Nağdsız ödəmələrin stmullaşd­ırılması məqsədilə nağdsız ödənişlər üzrə geri qaytarılan ƏDV məbləğinin faiz dərəcəsi 15 faizdən 17,5 faizə qədər artı­rılıb ki. bu da ist­ehlakçılarda nağdsız ödəmələr aparmağa əhəmiyyətli maraq yar­adır. Təkcə 2022-ci ildə layihə çərçivə­sində nağdsız qaydada alınmış mallara və ya əldə edilmiş xi­dmətlərə görə istehl­akçılara 68,4 milyon manatdan çox ƏDV ge­ri qaytarılıb.