17 May 2022

VERGİLƏR

SOSİAL-İQTİSADİ ONLAYN QƏZET

Vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotu prinsipləri

Gəlirlərin, xərclərin və vergitutma obyektlərinin uçotunu aparmaq vergi ödəyicilərinin başlıca vəzifələrindən biridir. İqtisadçı ekspert Radil Fətullayev “vergiler.az” saytına bildirib ki, hüquqi və fiziki şəxslərin gəlir və xərclərinin uçotu Mühasibat uçotu haqqında qanuna və digər normativ-hüquqi aktlara, vergitutma məqsədləri üçün gəlir və xərclərin uçotu isə Vergi Məcəlləsinə əsasən aparılmalıdır.

Vergi ödəyicisi müəssisənin fəaliyyəti ilə bağlı bütün əməliyyatların, o cümlədən vergi tutulan gəlirlərin (mənfəətin) və xərclərin sənədləşdirilməsini və uçotunu vaxtlı-vaxtında dəqiq aparmalıdır. Vergi ödəyicisi gəlirlərin və xərclərin əldə edildiyi və ya çəkildiyi müvafiq hesabat dövrlərini müəyyən etmək üçün tətbiq edilən aşağıdakı uçot metodlarından birini seçməyə borcludur:

• kassa metodu;
• hesablama metodu.

Kassa metodu ilə uçot aparan vergi ödəyicisi gəliri əldə etmə tarixində (gəlir onun sərəncamına veriləndə) nəzərə almalı (tanımalı), xərcləri isə yalnız çəkildiyi (ödənildiyi) tarixdə tanımalıdır (çıxmalıdır). Gəlir və xərci tanımaq dedikdə, onları gəlir (mənfəət) bəyannaməsində göstərmək kimi başa düşülməlidir.
Vergi Məcəlləsinə əsasən, kassa metodundan istifadə olunarkən, gəlirin əldə edilməsi vaxtı dedikdə, vergi ödəyicisinin nağd pul vəsaitini aldığı, nağdsız ödəmədə isə pul vəsaitinin bankda onun hesabına daxil olduğu vaxt başa düşülür. Kassa metodundan istifadə olunarkən xərcin çəkilməsi vaxtı dedikdə isə həmin xərcin faktiki çəkildiyi vaxt sayılır. Yəni nağd pul vəsaitinin ödənildiyi, nağdsız ödəmədə isə vergi ödəyicisinin pul vəsaitinin köçürülməsi haqqındakı tapşırığının bank tərəfindən alındığı vaxt başa düşülməlidir.

Hesablama metodu ilə uçot aparan vergi ödəyicisi gəlir əldə edilməsinin və xərc çəkilməsinin faktiki vaxtından asılı olmayaraq, gəliri almaq hüququnun əldə edildiyi, xərci isə çəkilməsi barədə öhdəliyin yarandığı vaxt tanımalıdır.

Hesablama metodunun tətbiqi zaman gəlirin əldə edilməsi vaxti dedikdə, vergi ödəyicisinin əqd və ya müqavilə üzrə bütün öhdəliklərini yerinə yetirdiyi vaxtı başa düşülür ki, ödəyici məhz həmin vaxt gəliri almaq hüququ əldə etmiş sayılır.

Hesablama metodundan istifadə edilərkən xərcin çəkilməsi vaxtı dedikdə, müqavilə və əqdə uyğun iş və xidmətin qəbul edildiyi (təhvil qəbul aktı ilə başa çatdığı vaxtda) tarix başa düşülməlidir.

Əgər vergi ödəyicisi istifadə etdiyi uçot metodunda hər hansı dəyişiklik edərsə (məsələn, kassa metodundan hesablamaya və ya əksinə keçərsə), bu zaman uçot metodunun dəyişdirildiyi ildə verginin məbləğinə təsir göstərən mühasibat əməliyyatlarına düzəlişlər verilməlidir. Uçot metodunun dəyişməsi ilə əlaqədar verilən düzəlişlər zamanı əməliyyatların heç biri nəzərdən qaçırılmamalı və çalışmaq lazimdir ki, eyni gəlir və ya xərc iki dəfə hesaba alınmasın.

VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi “Uğur yolu” Karyera İnkişaf Proqramının qalibi ilə görüşüb İqtisadiyyatMikayıl Cabbarov Səngəçal terminalına səfər edib MüsahibələrVasif Eyvazzadə: Azərbaycanda yaradıcı iqtisadiyyatın inkişafı üçün böyük potensial var MÜSAHİBƏ VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi AHK İmpuls tədbirinin qonağı olub İqtisadiyyatKİV nümayəndələri 195-1 Çağrı Mərkəzi ilə tanış olublar REPORTAJ VergiVergi daxilolmalarının 68,1 faizi qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşüb İqtisadiyyatƏmlak Xidmətləri Məkanında bir gün FOTOREPORTAJ İqtisadiyyatİstedadlarla karyera yolları arasında körpü MüsahibələrMehdi Babayev: Şəffaflıq istiqamətində vergi tətbiqləri vergi ödəmə mədəniyyətini formalaşdırıb MÜSAHİBƏ VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi bank sektorunun nümayəndələri ilə görüşüb