17 May 2022

VERGİLƏR

SOSİAL-İQTİSADİ ONLAYN QƏZET

Nihad Əliyev: “İşçi mütləq əmək müqaviləsinin bir nüsxəsini işəgötürəndən tələb etməlidir” MÜSAHİBƏ

Son illərdə ölkədə şəffaflaşma üçün yaradılan fiskal stimullar nəticəsində əmək müqavilələrinin sayı xeyli artıb. Qeyri-neft özəl sektorda bu artımlar daha çox nəzərə çarpır: bu sektor üzrə əmək müqavilələrinin sayı cəmi əmək müqavilələrinin sayında 45,9 faiz təşkil edir. Mövzu ilə bağlı “vergiler.az”ın suallarını insan resurslarının idarə olunması üzrə mütəxəssis Nihad Əliyev cavablandırıb.

- Nihad müəllim, əmək müqaviləsi nədir və işçiyə nə verir?

- Əmək münasibətləri əmək müqaviləsi əsasında yaranır. Əmək Məcəlləsinin 42-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsinin tərəflərindən biri işəgötürən, digəri isə işçidir. Əmək müqaviləsi olmadıqda işçi və işəgötürən arasında əmək münasibətləri yaranmır və nəticədə işçi qanunvericiliyə əsasən sahib olduğu əmək hüquqlarından faydalana bilmir. Bununla yanaşı, əmək müqaviləsi imzalamayan işçi hüquqlarından istifadə edə bilmədikdə və ya hüquqları məhdudlaşdırıldıqda müvafiq qurumlara müraciət edib hüquqlarını bərpa edə bilmir.

- Bəzən iş yerlərində əmək müqaviləsinin elektron formada bağlandığını bəhanə edərək onun surətini işçiyə vermirlər. Bu, nə dərəcədə doğrudur? İşçi bu halda necə davranmalıdır?

- Əmək Məcəlləsinin 49-cu maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsinin hüquqi qüvvəyə minməsi əmək müqaviləsi bildirişinin elektron informasiya sistemində qeydiyyata alınmasından və bu barədə işəgötürənə elektron qaydada məlumat göndərilməsindən sonra baş verir. Bununla belə, nəzərə alınmalıdır ki, əmək müqaviləsi işçi ilə işəgötürən arasında yazılı formada bağlanır və iki nüsxədən az olmayaraq tərtib olunur. Həmin nüsxələrdən biri işçidə, digəri isə işəgötürəndə saxlanılır. Təcrübədə bəzən nüsxələrdən biri işçiyə verilmir ki, bu da işəgötürən tərəfindən yol verilən qanun pozuntusudur. İşçi mütləq əmək müqaviləsinin bir nüsxəsini işəgötürəndən tələb etməlidir.

Əgər hər hansı fiziki şəxsin yazılı formada bağlanmış əmək müqaviləsi
olmadan elektron informasiya sistemində adına müqavilə olarsa,
o, dərhal müvafiq qurumlara bununla bağlı şikayətini bildirə bilər

- Əmək müqaviləsini bağlamaqdan imtina edən işəgötürənləri hansı cəza gözləyir?

- Əmək müqaviləsi olmadan işçiləri işə cəlb etmək çox ciddi qanun pozuntusudur. Mütləq şəkildə işçi və işəgötürən arasında əmək müqaviləsi əsasında əmək münasibətləri yaranmalıdır. Əks təqdirdə, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsi olmadan və ya hüquqi qüvvəyə minmədən fiziki şəxsləri işə cəlb etdikdə müəyyən məbləğdə cərimələr tətbiq olunur. Bununla yanaşı, Cinayət və Vergi Məcəllələrində də işçi ilə əmək müqaviləsi bağlamayan işəgötürənlərə müəyyən cərimələr nəzərdə tutulub. Cinayət Məcəlləsinə əsasən, xeyli sayda işçiləri əmək müqaviləsi olmadan işə cəlb etdikdə işəgötürənə azadlıqdan məhrumetmə cəzası da tətbiq oluna bilər.

- Son dövrlərdə elektron sistemdə adına müqavilə olan, lakin heç yerdə işləməyən şəxslərin şikayətləri artıb. Buna səbəb nədir? Bunun qarşısını necə almaq olar?

- Əsasən pandemiya dövründə müəyyən məhdudiyyətlərdən yayınmaq üçün yazılı formada əmək müqaviləsi olmadan və ya hər hansı işin görülüb-görülməməsindən asılı olmayaraq fiziki şəxslər elektron sistemdə qeydiyyata alınıblar. Bu, qanunun pozulmasıdır. Çünki işçi və işəgötürən arasında əmək müqaviləsi yazılı formada bağlanmamış elektron sistemdə qeydiyyata alına bilməz. Əgər hər hansı fiziki şəxsin yazılı formada bağlanmış əmək müqaviləsi olmadan elektron informasiya sistemində adına müqavilə olarsa, o, dərhal müvafiq qurumlara bununla bağlı şikayətini bildirə bilər. Bu kimi hallar müvafiq qurumlar tərəfindən araşdırıldıqdan sonra öz təsdiqini taparsa, həmin işəgötürənlərə qanunvericiliyə əsasən ciddi cəzalar tətbiq oluna bilər.

Müsahibəni hazırladı:
Fərqanə ALLAHVERDİQIZI

VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi “Uğur yolu” Karyera İnkişaf Proqramının qalibi ilə görüşüb İqtisadiyyatMikayıl Cabbarov Səngəçal terminalına səfər edib MüsahibələrVasif Eyvazzadə: Azərbaycanda yaradıcı iqtisadiyyatın inkişafı üçün böyük potensial var MÜSAHİBƏ VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi AHK İmpuls tədbirinin qonağı olub İqtisadiyyatKİV nümayəndələri 195-1 Çağrı Mərkəzi ilə tanış olublar REPORTAJ VergiVergi daxilolmalarının 68,1 faizi qeyri-neft-qaz sektorunun payına düşüb İqtisadiyyatƏmlak Xidmətləri Məkanında bir gün FOTOREPORTAJ İqtisadiyyatİstedadlarla karyera yolları arasında körpü MüsahibələrMehdi Babayev: Şəffaflıq istiqamətində vergi tətbiqləri vergi ödəmə mədəniyyətini formalaşdırıb MÜSAHİBƏ VergiDövlət Vergi Xidmətinin rəisi bank sektorunun nümayəndələri ilə görüşüb