24 Oktyabr 2026
SOSİAL-İQTİSADİ ONLAYN QƏZET
Rəqəmsal iqtisadiyyat: şəffaf, dəqiq və yeni uçot mexanizmləri

Rəqəmsal iqtisadiyyat: şəffaf, dəqiq və yeni uçot mexanizmləri MƏQALƏ

Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı iqtisadi münasibətlərin xarakterini də əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Elektron ticarət, sosial media platformaları, onlayn xidmətlər və rəqəmsal məzmun istehsalı artıq iqtisadiyyatın mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Bu proses yeni gəlir mənbələri formalaşdırmaqla yanaşı, iqtisadi fəaliyyətlərin dəqiq uçotunun aparılmasını və müasir biznes modellərinə uyğun vergi inzibatçılığının qurulmasını zəruri edir.

Dəqiq uçot həm iqtisadi proseslərin obyektiv qiymətləndirilməsinə, həm də sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyətinin hüquqi müstəvidə tanınmasına xidmət edir. Eyni zamanda, şəffaf uçot vergi öhdəliklərinin düzgün müəyyənləşdirilməsinə, sağlam rəqabət mühitinin formalaşmasına və rəqəmsal iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafına mühüm töhfə verir.

Müasir rəqəmsal biznes modellərinin
uçot sistemində düzgün əks olunması şəffaflığı artırır

Uçotun dürüstləşdirilməsi vergi münasibətlərində şəffaflığı artırır

Son illər İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişaf tempinə uyğun olaraq vergi inzibatçılığının müasirləşdirilməsi və uçot sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində müxtəlif islahatlar həyata keçirir. Bu islahatların əsas məqsədi yeni iqtisadi fəaliyyət formalarının qanunvericilik çərçivəsində tanınması, uçotun daha dəqiq aparılması və vergi münasibətlərində şəffaflığın artırılmasıdır.

Müasir rəqəmsal biznes modellərinin uçot sistemində düzgün əks olunması şəffaflığı artırır, iqtisadi qərarların daha etibarlı məlumatlar əsasında qəbul edilməsinə imkan yaradır və vergi ödəyicilərinin hüquqi təminatını gücləndirir. Eyni zamanda, uçotun dürüstləşdirilməsi vergi intizamının möhkəmlənməsinə və könüllü əməletmə səviyyəsinin yüksəlməsinə də müsbət təsir göstərir.

"Rəqəmsal platforma təsirçisi" fəaliyyət kodunun tətbiqi
rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına uyğunlaşan müasir vergi inzibatçılığının
formalaşdırılması istiqamətində atılmış mühüm addımdır

"Rəqəmsal platforma təsirçisi" – yeni şəffaflıq həlli

Rəqəmsal iqtisadiyyatda baş verən dəyişikliklər nəzərə alınaraq, Dövlət Vergi Xidməti uçot məlumat bazasında fəaliyyət növləri təsnifatına "Rəqəmsal platforma təsirçisi" adlı yeni fəaliyyət növünü əlavə edib. Bu yenilik həm vergi ödəyicilərinin fəaliyyətinin qanunvericiliyə uyğun rəsmiləşdirilməsini asanlaşdırır, həm də vergi öhdəliklərinin şəffaf və vaxtında yerinə yetirilməsini təşviq edir. "Rəqəmsal platforma təsirçisi" fəaliyyət kodunun tətbiqi rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına uyğunlaşan müasir vergi inzibatçılığının formalaşdırılması istiqamətində atılmış mühüm addımdır. Bu yenilik şəffaflığın artırılmasına, könüllü vergi əməletməsinin təşviqinə və rəqəmsal sahibkarlığın hüquqi müstəvidə daha sağlam əsaslarla inkişafına töhfə verir.

Bununla yanaşı, yeni təsnifat rəqəmsal iqtisadiyyatın real həcminin qiymətləndirilməsi, bu sahədə məşğulluğun və iqtisadi aktivliyin statistik uçotunun təkmilləşdirilməsi, eləcə də gələcək dövlət siyasətinin daha dəqiq məlumatlar əsasında formalaşdırılması baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Yeni mexanizm rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə statistik məlumatları daha dolğun formalaşdırmaqla yanaşı, rəqəmsal reklam və təsirçi (influenser) marketinqi sektorunun inkişafının qiymətləndirilməsi və bu sahədə dövlət siyasətinin formalaşdırılması üçün etibarlı məlumat bazasının təmin edilməsinə töhfə verir.

Gülay NƏBİYEVA

VergiÇap məhsullarının pərakəndə satışı ilə məşğul olan şəxslər nə zaman gəlir vergisi ödəyicisi olur? VergiAlternativ enerjinin satışı ilə məşğul olan müəssisədə xərclər necə uçota alınmalıdır? VergiKirayə haqqından vergi necə hesablanır? VergiTelekommunikasiya avadanlıqlarına xidmət göstərənlər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilərlərmi? VergiVergi ödəyicisi nə vaxtadək dövriyyədən 2 faiz ödəməklə sadələşdirilmiş vergi rejimini tətbiq edə bilər? VergiSpirtli içkilərin ƏDV-yə və aksiz vergisinə cəlb olunması VergiMənzilini kirayə verən vətəndaş necə vergi ödəyicisi ola bilər? VergiMüəssisənin balansında olmayan daşınmaz əmlaka çəkilən təmir xərcləri vergitutma obyekti hesab olunurmu? VergiƏDV qeydiyyatı üçün dövriyyə necə müəyyən olunur? VergiProqram təminatı xidməti göstərən fiziki şəxsin vergi öhdəliyi necə müəyyən olunur?