.jpg)
İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti (DVX) vergi qanunvericiliyi barədə məlumatlılığın artırılması məqsədilə aktual mövzular barədə maarifləndirmə işini davam etdirir.
Son dövrlərdə vergi ödəyicilərindən işçilərlə bağlı çəkilmiş yemək xərclərinin nəticəsi kimi əldə edilən gəlirlərin muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən gəlirlərə aid edilib-edilməməsi, onların gəlir vergisinə və digər icbari ödənişlərə cəlb olunub-olunmaması, habelə bu xərclərin gəlirlərdən çıxılmasının vergi orqanları tərəfindən hansı şərtlər daxilində nəzərə alınması ilə bağlı çoxsaylı müraciətlər daxil olur.
Bu baxımdan, vergi ödəyicilərinin işçilərlə bağlı yemək xərclərinin vergi uçotunda əks etdirilməsi və vergitutma məsələlərinin tənzimlənməsi ilə bağlı qanunvericiliyin izahı təqdim edilir.
Qanunvericiliyin tələbləri:
Vergi Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinə əsasən, Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada nümayəndəlik xərclərinin, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərclərinin gəlirdən çıxılmasına yol verilir.
Nazirlər Kabinetinin müvafiq Qərarı ilə "Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və qaydası" təsdiq edilib. Bu sənədə əsasən, işçilərlə bağlı yemək xərclərinin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik norması, yemək xərclərinin əvəzi birbaşa işçiyə ödənildikdə, iaşə xidməti işəgötürən tərəfindən təmin edildikdə və ya ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən alındıqda 5 (beş) manat müəyyən edilib.
Vergi Məcəlləsinin 109.3-cü və 119.2-ci maddələrinin tələblərinə əsasən, Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada nümayəndəlik xərcləri, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərcləri istisna olmaqla, işçilərin və onların ailə üzvlərinin sosial xarakterli xərcləri, habelə əyləncə xərcləri gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilmir. Həmçinin, yuxarıda qeyd olunan xərclərin çəkilməsi nəticəsində əldə olunan gəlirlər işçilərin vergi tutulan gəlirləri hesab edilmir.
Bundan əlavə, Vergi Məcəlləsinin 175.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən, işçilərin və onların ailə üzvlərinin sosial xarakterli xərcləri, habelə əyləncə xərcləri üzrə ödənilmiş ƏDV-nin əvəzləşdirilməsinə yol verilmir. Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada nümayəndəlik xərclərinə, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərclərinə, habelə sahibkarlıq fəaliyyəti əyləncə və ya sosial xarakteri daşıyan vergi ödəyicisinin bu cür fəaliyyət çərçivəsində çəkdiyi xərclərinə münasibətdə isə ƏDV-nin əvəzləşdirilməsi tətbiq olunur.
Yemək xərclərinin gəlir vergisinə və digər icbari ödənişlərə cəlb olunması:
Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş norma daxilində işçiyə ödənilmiş yemək xərcləri muzdlu işlə əlaqədar əldə olunan gəlirlərə aid edilmədiyindən, həmin məbləğlər gəlir vergisinə və məcburi dövlət sosial sığorta haqqına cəlb edilmir. Yemək xərclərinin işçiyə ödənilən məbləği müəyyən edilmiş normanı aşdıqda isə, normadan artıq olan hissə işçinin vergitutulan gəlirlərinə aid edilməklə gəlir vergisinə və məcburi dövlət sosial sığorta haqqına cəlb olunur.
İaşə xidməti ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında alındıqda və ya yeməyin hazırlanması işəgötürən tərəfindən təmin edildikdə, yemək xərclərinin məbləğindən asılı olmayaraq, həmin ödənişlər işçinin vergitutulan gəlirinə aid edilmir və gəlir vergisinə, habelə məcburi dövlət sosial sığorta haqqına cəlb olunmur.
Norma daxilində və ya normadan artıq çəkilən yemək xərcləri əmək haqqının tərkibinə daxil edilməyən sosial xarakterli xərclər hesab edildiyindən, işsizlikdən sığorta haqqına və icbari tibbi sığorta haqqına cəlb olunmur.
Yemək xərclərinin gəlirdən çıxılmasının tənzimlənməsi:
İşəgötürən tərəfindən norma daxilində çəkilmiş yemək xərcləri gəlirdən çıxılır. Bu zaman aşağıdakı məqamlar nəzərə alınmalıdır:
- İşəgötürən yemək xərclərinin əvəzini nağdsız qaydada birbaşa işçiyə ödədikdə, həmin ödənişlər işçinin muzdlu işlə əlaqədar gəlirlərinə aid edilmədiyindən, ödəmənin təyinatında onun yemək xərci ilə bağlı olduğu göstərilməlidir;
- İşçilərin yemək xərcləri ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında alınmış iaşə xidməti hesabına qarşılandıqda, təqdim edilmiş elektron qaimə-fakturada ödənişin vergi ödəyicisinin işçilərinin yemək xərcləri ilə bağlı olduğu qeyd edilməlidir;
- İşçi heyəti üçün yeməyin hazırlanması işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə, yeməyin hazırlanmasına sərf olunan məhsulların alınması ilə bağlı xərclər Vergi Məcəlləsində müəyyən edilmiş qaydada rəsmiləşdirilməlidir. Bu məqsədlə malların alışına dair müqavilə, elektron qaimə-faktura, malların elektron alış aktı, idxal gömrük bəyannaməsi və digər təsdiqedici sənədlər tərtib edilməlidir.
Yemək xərclərinin çəkilməsi zamanı ƏDV-nin tətbiqi:
Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən olunmuş qaydada vergitutma məqsədləri üçün müəyyən edilmiş nümayəndəlik xərclərinin, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərclərinin gəlirdən çıxılan normalarına ƏDV-nin məbləği də daxil edilmişdir.
ƏDV qeydiyyatında olan vergi ödəyicisi tərəfindən işçilərin yemək xərcləri ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında alınmış iaşə xidmətləri hesabına qarşılandığı halda, hər işçi üzrə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş norma daxilində ödənilmiş yemək xərcinə görə hesablanmış ƏDV məbləği (5-5/1,18=0,76) Vergi Məcəlləsinin 175.3-cü maddəsinə uyğun olaraq əvəzləşdirilir. Bu halda hər işçi üzrə norma daxilində ödənilən yemək xərcinin ƏDV-siz məbləği (4,24 manat) gəlirdən çıxılır.
Bununla yanaşı, yemək xərcinin əvəzinin birbaşa işçiyə ödənilməsi və ya yeməklərin vergi ödəyicisi tərəfindən əvəzsiz qaydada öz işçilərinə verilməsi ƏDV-yə cəlb olunmur.